هزاران نفر ایستادند؛ به احترام مردانی که هرگز زانو نزدند
انعکاس ایلام، فریبا میرزایی؛ ششمین یادواره سرداران و ۴۱۱ شهید ایل خزل، فقط یک مراسم بزرگداشت نبود؛ بازگشت یک شهید به میان مردمی بود که هنوز نام فرزندانشان را با افتخار و اندوه به یاد میآورند.
آغاز مراسم ورود پیکر شهید، حالوهوای مراسم را دگرگون کرد. جمعیت به احترامش ایستاد، صدای سینهزنی در فضا پیچید و نوای محلی چمر و مویه زنان، استقبال از این مهمان ویژه را به صحنهای آمیخته با حماسه و دلتنگی تبدیل کرد. مردان و زنان، پیر و جوان، برای لحظاتی همه در یک احساس مشترک به هم رسیدند؛ احساسی که از پیوند عمیق مردم این سرزمین با فرزندان شهیدشان حکایت داشت.
پیکر شهید را در جایگاهی ویژه و در بالاترین بخش محل برگزاری مراسم قرار دادند؛ گویی قرار بود در تمام لحظات یادواره، شاهد و میزبان مردمی باشد که برای گرامیداشت ۴۱۱ شهید ایل خزل گرد هم آمده بودند. روضهخوانی در شأن این شهید نیز بر حالوهوای معنوی مراسم افزود و آغاز یادواره را به لحظاتی فراموشنشدنی تبدیل کرد.
هزاران صندلی برای حاضران چیده بودند، اما خیلی زود ظرفیت آنها تکمیل شد. جمعیت همچنان میآمد و بسیاری ناچار شدند از ابتدا تا انتهای مراسم ایستاده بمانند. هوای سرد زنجیره علیا هم نتوانست از شمار حاضران کم کند. زن و مرد، پیر و جوان و مردمی با سلیقهها و نگاههای متفاوت، در نقطهای مشترک به هم رسیده بودند: احترام به شهدا و دلبستگی به سرزمینی که ریشههایشان در آن قرار دارد.
نگاه به این جمعیت، پرسشی فراتر از یک مراسم را پیش میکشید؛ چه چیزی پس از گذشت سالها همچنان میتواند چنین جمعیتی را کنار هم بنشاند؟ پاسخ را باید در حافظه تاریخی ایل خزل جستوجو کرد؛ حافظهای که جنگ، مقاومت، شهادت و دفاع از تمامیت ایران در آن جایگاهی فراتر از روایتهای معمول دارد.
از حماسه میمک تا مسئولیت نسل امروز
حجتالاسلاموالمسلمین اللهنور کریمیتبار نماینده ولیفقیه در استان و امام جمعه ایلام، نخستین سخنران این یادواره بود. او با گرامیداشت یاد سههزار شهید استان و بهویژه ۴۱۱ شهید ایل خزل، شهدا را هویت و سرمایه معنوی جامعه دانست و گفت: حضور آگاهانه مردم در صحنههای دفاع از کشور، انقلاب و ارزشهای اسلامی، مهمترین پیام یادوارههای شهداست.
وی با یادآوری حماسه عشایر ایل خزل در کنار نیروهای ارتش در ۱۹ دیماه ۱۳۵۹، به روزهایی اشاره کرد که دشمن با هدف پیشروی در خاک ایران وارد میدان شده بود.

به گفته او، مردان عشایر با ایستادگی و جانفشانی در کنار نیروهای ارتش، نقشه دشمن را ناکام گذاشتند و بخشی ماندگار از تاریخ مقاومت ایران را رقم زدند.
حجتالاسلام کریمیتبار با اشاره به جایگاه شهدا در قرآن کریم تأکید کرد: بزرگداشت آنان نباید به برگزاری مراسم محدود بماند، بلکه باید در رفتار و مسئولیتپذیری اجتماعی مردم ادامه پیدا کند. او حضور مردم در صحنه، حمایت از نیروهای مسلح و حفظ انسجام ملی را از مؤلفههای اصلی اقتدار کشور دانست.
پس از سخنان امام جمعه ایلام، قصهگویی دفاع مقدس نیز از بخشهای متفاوت و مورد توجه مراسم بود؛ روایتی که با زبانی صمیمی، خاطرات روزهای جنگ را به حاضران منتقل میکرد. این بخش نشان داد که برای انتقال تاریخ دفاع مقدس به نسل جدید، تنها بیان آمار و تاریخ عملیاتها کافی نیست و روایت انسانی و قصههای واقعی رزمندگان میتواند ارتباط عمیقتری با مخاطب برقرار کند.
وقتی تاریخ مقاومت از دل کوههای میمک روایت میشود
سردار محمدرضا نقدی مشاور ارشد فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در ادامه با اشاره به نقش عشایر ایل خزل در آزادسازی میمک گفت: مردانی که با امکانات اندک و سلاحهای محدود در برابر دشمن ایستادند، الگویی ماندگار از مقاومت و ایستادگی خلق کردند.
وی آزادسازی میمک را از نقاط برجسته تاریخ دفاع مقدس دانست و با اشاره به اهمیت راهبردی این منطقه برای ارتش عراق اظهار کرد: عشایر ایل خزل با وجود محدودیت تجهیزات و امکانات، به میدان آمدند، خطوط دشمن را شکستند و در نخستین عملیات تهاجمی دفاع مقدس نقشآفرینی کردند.

سردار نقدی با بیان اینکه حماسه میمک نشان داد اراده و ایمان میتواند محدودیت امکانات را جبران کند، انتقال این تجربه به نسل جوان را ضروری دانست.
او همچنین در بخش دیگری از سخنانش به تحولات جنگ اخیر، نقش وحدت ملی و پشتیبانی مردم از نیروهای مسلح اشاره کرد و بر ضرورت هوشیاری در برابر وعدههای آمریکا و برخورداری از تضمینهای عملی در هرگونه توافق تأکید کرد.
در این میان، آنچه اهمیت داشت، پیوند میان گذشته و امروز ایل خزل بود؛ ایلی که تاریخ مقاومتش تنها در کتابها و اسناد جنگ خلاصه نمیشود، بلکه هنوز در حافظه خانوادهها و روایتهای نسلهای مختلف زنده است.
احمد کرمی استاندار ایلام نیز با اشاره به جایگاه شهدای ایل خزل در تاریخ دفاع از کشور گفت: شهدای این منطقه فرزندان کوهها و دشتهای ایلام بودند که از آرامش خود و خانواده گذشتند تا امروز مردم در امنیت و سربلندی زندگی کنند.
وی فرهنگ ایلیاتی ایل خزل را مبتنی بر غیرت، حفظ حرمت و دفاع از ارزشها دانست و با تأکید بر ضرورت تداوم راه شهدا، خدمترسانی و اجرای طرحهای عمرانی و اقتصادی در مناطق مختلف استان را از مسئولیتهای امروز مدیران عنوان کرد.
۴۱۱ نام؛ روایتی فراتر از یک عدد
سردار سیدصادق حسینی فرمانده سپاه امیرالمؤمنین(ع) استان ایلام، دیگر سخنران یادواره بود. او حضور پرشور مردم را نشانه همبستگی ملی و پایبندی به آرمانهای شهدا دانست و گفت: ملت ایران با تکیه بر وحدت و انسجام، اجازه نخواهد داد استقلال و عزت کشور مورد تعرض قرار گیرد و تا پای جان از دستاوردهای انقلاب و آرمانهای شهیدان دفاع خواهد کرد.
وی با اشاره به آمادگی نیروهای مسلح برای مقابله با تهدیدات دشمن افزود: پشتیبانی مردم و مسئولان، پشتوانه اقتدار نیروهای مسلح است و هرگونه تهدید و تجاوز با پاسخی قاطع مواجه خواهد شد.
اما عدد ۴۱۱ برای مردم ایل خزل صرفاً یک آمار نیست؛ پشت هر عدد، نامی، خانوادهای، مادری چشمانتظار، پدری داغدار و خانهای قرار دارد که بخشی از زندگی خود را در روزهای جنگ جا گذاشته است.

این ایل در جنگ رمضان نیز ۱۰ شهید دیگر را در سرابله تقدیم کرده است؛ فرزندانی که به جمع شهدای این منطقه پیوستند و بار دیگر نشان دادند پیوند مردم این سرزمین با دفاع از ایران، محدود به یک مقطع تاریخی نیست.
ایل خزل در بزنگاههای تاریخ، از جمله در برابر جریانهای تجزیهطلب، پای تمامیت ارضی کشور ایستاده است. چنین پیشینهای را نمیتوان با روایتهای مقطعی یا تحلیلهای مغرضانه از حافظه جمعی مردم پاک کرد؛ هرچند حفظ این سرمایه تاریخی، نیازمند ثبت دقیق اسناد، روایتهای معتبر و انتقال تجربه نسلهای پیشین به جوانان است.
روایت میناب؛ پایانی که اشکها را جاری کرد
پایان مراسم، با بازسازی واقعه تلخ مدرسه میناب همراه شد. گروه تئاتر با اجرای صحنههایی از این حادثه، تصویری دردناک از مظلومیت دانشآموزان و جنایتی که بر آنان رفت، پیش چشم حاضران قرار داد. اجرای تأثیرگذار گروه، فضای مراسم را دگرگون کرد و اشک را بر گونه بسیاری از تماشاگران نشاند.
این بخش، در کنار قصهگویی دفاع مقدس، وجه دیگری از یادواره را به نمایش گذاشت؛ اینکه روایت مقاومت فقط بازگویی پیروزیها و حماسههای گذشته نیست، بلکه باید رنج انسانهایی را نیز بازگو کند که قربانی جنگ و خشونت شدهاند.

ششمین یادواره شهدای ایل خزل سرانجام در حالی به پایان رسید که سرمای زنجیره علیا نتوانسته بود جمعیت را پراکنده کند. مردم همچنان در محوطه حضور داشتند و پیکر شهیدی که در آغاز مراسم با چمر و مویه به استقبالش رفته بودند، به یکی از ماندگارترین تصاویر این روز تبدیل شده بود.
آنچه در زنجیره علیا گذشت، نشان داد سرمایه اجتماعی یک منطقه را نمیتوان تنها با شاخصهای اقتصادی و عمرانی سنجید. حافظه تاریخی، هویت محلی و احساس تعلق به سرزمین نیز بخشی از این سرمایهاند؛ سرمایهای که اگر با آموزش، ثبت روایتها، توجه به خانوادههای شهدا و پاسخگویی عملی به نیازهای نسل جدید همراه نشود، ممکن است به مرور از زندگی روزمره فاصله بگیرد.
در زنجیره علیا، ۴۱۱ شهید فقط یادآوری گذشته نبودند؛ نامهایی بودند که بار دیگر مردم را کنار هم نشاندند و این پرسش را پیش روی مسئولان و نسل امروز گذاشتند که چگونه میتوان حرمت آن ایثار را از قاب یادوارهها بیرون آورد و به مسئولیت امروز جامعه تبدیل کرد.
بدون نظر! اولین نفر باشید