پربارانی ایلام به معنای پرآبی نیست
به گزارش انعکاس ایلام؛ استان ایلام با میانگین بارش سالانه حدود ۴۳۰ میلیمتر، یکی از استانهای نسبتاً پربارش کشور به شمار میرود؛ رقمی که بیش از ۲۰۰ میلیمتر بالاتر از میانگین بارش کشور است، اما این میزان بارندگی لزوماً به معنای برخورداری آسان و پایدار از منابع آب نیست.
صادق علیمرادی، مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان ایلام، در نشست با اصحاب رسانه با تشریح وضعیت منابع آبی استان اظهار داشت: پربارانی به تنهایی نمیتواند تضمینکننده تأمین آب باشد و عوامل مختلف طبیعی، زمینشناسی و توپوگرافی در دسترسی به منابع آب نقش تعیینکنندهای دارند.
بارش زیاد؛ الزاماً به معنای دسترسی به آب نیست
علیمرادی با اشاره به میزان بارندگی در استان گفت: میانگین بارش ایلام حدود ۴۳۰ میلیمتر است که بیش از ۲۰۰ میلیمتر بالاتر از میانگین کشوری قرار دارد، اما نباید تصور کرد که بارش بیشتر به صورت مستقیم به معنای برخورداری بیشتر از آب قابل استفاده است.
وی افزود: نمونه روشن این مسئله را میتوان در پربارانترین مناطق استان مشاهده کرد؛ مناطقی مانند پاکل گراب و چنار که میزان بارش سالانه آنها به بیش از ۷۵۰ میلیمتر میرسد، اما همین مناطق تا چند سال پیش حتی با مشکل تأمین آب شرب مواجه بودند.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای ایلام ادامه داد: این موضوع نشان میدهد که میزان بارش به تنهایی معیار مناسبی برای سنجش وضعیت تأمین آب نیست و باید مجموعهای از عوامل طبیعی و زیرساختی را در کنار یکدیگر مورد توجه قرار داد.
زمینشناسی و توپوگرافی؛ دو عامل تعیینکننده
علیمرادی با بیان اینکه شرایط زمینشناسی و توپوگرافی در نحوه ذخیره و دسترسی به آب نقش مهمی دارند، اظهار داشت: ممکن است یک منطقه بارندگی بسیار بالایی داشته باشد، اما به دلیل شرایط زمینشناسی، امکان ذخیره مناسب آب در آن وجود نداشته باشد.
وی در مقابل به شهرستان مهران اشاره کرد و گفت: کمترین میزان بارش استان در شهرستان مهران ثبت میشود، اما این منطقه به دلیل برخورداری از آبخوانهای مناسب و همچنین وجود رودخانههای گاوی و کنجان، از شرایط مناسبتری در زمینه تأمین آب برخوردار است.
وی افزود: بنابراین نمیتوان صرفاً بر اساس میزان بارندگی درباره وضعیت منابع آبی یک منطقه قضاوت کرد و لازم است ظرفیتهای آبهای سطحی، زیرزمینی، آبخوانها، رودخانهها و شرایط جغرافیایی هر منطقه به صورت جداگانه بررسی شود.
۱۶ رودخانه مرزی در مسیر خروج آب ایلام
مدیرعامل شرکت آب منطقهای ایلام یکی دیگر از چالشهای منابع آبی استان را خروج بخش قابل توجهی از روانآبها از حوزههای آبریز عنوان کرد و گفت: ایلام دارای ۱۶ رودخانه مرزی است که بیشتر آنها در نهایت به سمت کشور عراق جریان پیدا میکنند.
علیمرادی تصریح کرد: با توجه به اینکه ظرفیت آبهای زیرزمینی استان در بسیاری از مناطق محدود است، سیاست و اولویت اصلی شرکت آب منطقهای، مهار و بهرهبرداری اصولی از آبهای سطحی است.
وی ادامه داد: برای تمامی رودخانههای مرزی استان، مطالعات مربوط به شناسایی ظرفیت و پتانسیل احداث سد انجام شده و بر اساس نتایج این مطالعات، پروژههای مختلفی در حوزه منابع آب استان تعریف شده است.
به گفته وی، بخشی از سدهای استان در حال بهرهبرداری هستند و برخی دیگر نیز در مراحل احداث قرار دارند که تکمیل آنها میتواند نقش مهمی در مدیریت منابع آب و افزایش ظرفیت ذخیرهسازی استان داشته باشد.
تأمین آب شهرستانها در دستور کار
علیمرادی با اشاره به برنامههای شرکت آب منطقهای برای تأمین آب شرب پایدار در مناطق مختلف استان اظهار داشت: مطالعات تأمین آب شرب تمامی شهرستانهای ایلام انجام شده و این مطالعات به تأیید شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور رسیده است.
وی افزود: برای تأمین آب شهرستانهای ایلام، مهران، دهلران و چوار، استفاده از ظرفیت سامانه گرمسیری پیشبینی شده است و در حال حاضر تهیه مستندات مربوط به ماده ۲۳ این طرح در دستور کار قرار دارد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای ایلام ادامه داد: در صورت ملی شدن این طرح، اعتبارات مورد نیاز آن از سوی سازمان برنامه و بودجه تأمین خواهد شد و اجرای آن میتواند بخش قابل توجهی از مشکلات مربوط به تأمین آب این شهرستانها را برطرف کند.
کوهستانی بودن ایلام؛ عامل خروج سریع روانآبها
مدیرعامل شرکت آب منطقهای ایلام در بخش دیگری از سخنان خود به ویژگیهای جغرافیایی استان اشاره کرد و گفت: کوهستانی بودن ایلام یکی از عوامل مهم در نحوه حرکت و خروج آب از حوزههای آبخیز است.
علیمرادی توضیح داد: شرایط توپوگرافی استان موجب کوتاه شدن زمان تمرکز حوزههای آبخیز میشود؛ به این معنا که پس از وقوع بارندگی، آب با سرعت بیشتری از حوزه خارج میشود و فرصت برای مهار، ذخیرهسازی و استفاده از آن کاهش پیدا میکند.
وی افزود: به همین دلیل، مدیریت منابع آب در استان ایلام نیازمند برنامهریزی دقیق، توسعه زیرساختهای ذخیرهسازی و اجرای طرحهایی است که بتواند روانآبها را در زمان مناسب مهار و به منابع قابل استفاده تبدیل کند.
عبور از نگاه سنتی به مدیریت منابع آب
علیمرادی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به مسئله آب خاطرنشان کرد: بارش مناسب به خودی خود نمیتواند مشکلات تأمین آب را برطرف کند و آنچه اهمیت دارد، نحوه مدیریت و بهرهبرداری از این منابع است.
وی گفت: باید ظرفیت آبهای سطحی استان به شکل اصولی مورد استفاده قرار گیرد و با اجرای طرحهای نوین، احداث و تکمیل زیرساختهای ذخیرهسازی و همکاری دستگاههای اجرایی، زمینه تأمین آب پایدار برای مناطق مختلف فراهم شود.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای ایلام در پایان تأکید کرد: پربارانی به معنای پرآبی نیست و مدیریت صحیح منابع آبی، مهار آبهای سطحی و برنامهریزی برای تأمین آب پایدار، ضرورتی اجتنابناپذیر برای آینده استان است.
از مجموع اظهارات مدیرعامل شرکت آب منطقهای میتوان دریافت که مسئله آب در ایلام بیش از آنکه تنها به میزان بارندگی وابسته باشد، به نحوه مهار، ذخیرهسازی و انتقال آب ارتباط دارد؛ استانی که از یک سو بارش قابل توجه و رودخانههای متعدد دارد و از سوی دیگر به دلیل ساختار کوهستانی و خروج سریع روانآبها، با ضرورت مدیریت هوشمند منابع آبی روبهرو است.
فریبا میرزایی
بدون نظر! اولین نفر باشید